استكمال آن را مقدم بر ماكول و مشروب خود انگاشته . و هوا و هوس را يك سو داشته . موافق مسوده جناب ممدوح بىكم‌وكاست ترتيب دادم . و در نوم و يقظه در همين خيال متوجه بودم . حتى كه اتمام اين كتاب را در حالت صحت براى خود تقدم بالحفظ دانستم . و در صورت مرض همچو علاج بالدوا انگاشتم . به حمد اللّه كه ترتيب كتاب مزبور به بركت ارشاد جناب غفران مآب از من ناكاره در سن يكهزار و دوصد و هفتاد و نه هجرى نبوى بانجام رسيد . و اين مجموعه نافعه كه تاريخ اتمامش مخازن التعليم است از من ناچيز باختتام گرائيد . بمنه و كرمه اكنون شروع در كتاب مىرود . سنه 1279 بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين و الصلاة على رسوله محمد و آله و اصحابه اجمعين [ مقدمه ] اما بعد چنين مىگويد عاصى پرمعاصى صادقعليخان بن اشرف الحكما حكيم محمد شريف خان غفر اللّه لهما چون ماكول و ملبوس و سائر حوائج ضروريه انسان صناعىست و در تحصيل امور معيشت اكثر افراد بشر را غالبا احتياج به سفر مىافتد لاجرم خواست كه رساله مختصرى در تدابير سفر بر و بحر و علاج امراض برطبق قواعد طبيه كه مراعات آن باعث حفظ صحت مسافرين و استرداد صحت زائله ايشان بوده باشد تاليف نمايد كه با وجود وجازت لفظ بر زبده اقاويل حكماى عظام و اطباى كرام محتوى باشد بعون عنايت ايزدى در اندك مدتى در سلك تحرير بركشيد و چون اين رساله كه مسمى به به زادغريب ست صورت اتمام پذيرفت تاريخ اتمامش مهندس عقل اين ابجد خوان هيچمدان زاد غريب گفت و هديه بارگاه جهان‌نمائى نمود كه چرخ جهان گرد با هزاران ديده گرد جهان گرديده مثلش در جهان نديده حاتم طى از اصغاى آوازه سخاوتش روزنامچه سخائى خود را طى كرده از نهايت شرم آوارهء باديه عدم گرديده از شنيدن حيرت شعشه راى انورش كه روكش عقل فعال‌ست نير اعظم از خطوط شعاعى پنجه بر رو گرفته و از كيفيت رسائى ساغر